Czy pracodawca musi zapewnić mikrofalówkę? Przepisy mówią o czymś innym

Brak mikrofalówki w pracy potrafi być uciążliwy, zwłaszcza jeśli przynosisz własny obiad i nie masz jak go podgrzać. Czy jednak pracodawca ma obowiązek kupić właśnie kuchenkę mikrofalową? Nie zawsze. Przepisy nie wskazują mikrofalówki jako obowiązkowego wyposażenia każdego zakładu pracy. W określonych sytuacjach pracodawca musi jednak zapewnić urządzenie umożliwiające podgrzanie własnego posiłku.

Znaczenie ma to, czy w danym zakładzie pracy pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom jadalnię.

Czy mikrofalówka w pracy jest obowiązkowa?

W przepisach BHP nie znajdziemy zapisu, zgodnie z którym każdy pracodawca musi kupić pracownikom kuchenkę mikrofalową.

Jest jednak bardzo ważny przepis dotyczący wyposażenia jadalni. Zgodnie z § 34 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy:

w jadalni powinny być zainstalowane urządzenia do podgrzewania przez pracownika posiłku własnego.

Przepisy celowo mówią więc szerzej o „urządzeniach do podgrzewania”, a nie o kuchence mikrofalowej.

W praktyce mikrofalówka może spełniać tę funkcję i jest jednym z najprostszych rozwiązań, ale z samego przepisu nie wynika obowiązek zapewnienia właśnie tego konkretnego urządzenia.

Kiedy pracodawca musi zapewnić możliwość podgrzania obiadu?

Tutaj pojawia się najważniejsze rozróżnienie. Obowiązek wyposażenia jadalni w urządzenie do podgrzewania własnego posiłku dotyczy sytuacji, w których pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia pracownikom jadalni.

Zgodnie z § 29 załącznika nr 3 do rozporządzenia pracodawca zatrudniający powyżej 20 pracowników na jednej zmianie powinien zapewnić pomieszczenie do spożywania posiłków, czyli jadalnię.

Jeżeli taka jadalnia jest wymagana, przepisy określają również jej wyposażenie. Muszą się w niej znaleźć m.in.:

• indywidualne miejsca siedzące przy stole,
• umywalki,
• urządzenia umożliwiające pracownikom podgrzanie własnych posiłków,
• zlewozmywaki dwukomorowe.

W jadalniach przeznaczonych do spożywania własnych posiłków powinny być również zapewnione indywidualne zamykane szafki służące do przechowywania jedzenia w higienicznych warunkach.

Oznacza to, że jeśli Twój pracodawca ma obowiązek zapewnić jadalnię, nie wystarczy samo pomieszczenie ze stołem i krzesłami. Pracownik powinien mieć również możliwość podgrzania własnego posiłku.

A jeśli w firmie pracuje 20 osób albo mniej?

Liczba zatrudnionych nie zawsze rozstrzyga sprawę.

Przepisy przewidują, że jadalnię trzeba zapewnić także wtedy, gdy pracodawca zatrudnia 20 lub mniej pracowników, ale są oni narażeni na kontakt ze szkodliwymi środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi, materiałami biologicznie zakaźnymi albo wykonują prace szczególnie brudzące.

W takich przypadkach obowiązek zorganizowania odpowiednich warunków do spożywania posiłków może więc powstać nawet w niewielkim zakładzie pracy.

W biurze zasada jest inna

Istotny wyjątek dotyczy zakładów, w których wykonywana jest wyłącznie praca o charakterze biurowym.

Przepisy wprost wskazują, że obowiązek tworzenia jadalni dla zakładu zatrudniającego powyżej 20 pracowników na jednej zmianie nie dotyczy zakładów, w których wykonywane są wyłącznie prace biurowe.

Państwowa Inspekcja Pracy potwierdza tę zasadę w swoich materiałach dotyczących pomieszczeń higieniczno-sanitarnych.

W praktyce oznacza to, że firma może urządzić pracownikom kuchnię z lodówką, czajnikiem i mikrofalówką, ale w typowym zakładzie wykonującym wyłącznie pracę biurową nie można wyprowadzić z przepisów ogólnego obowiązku zapewnienia mikrofalówki tylko dlatego, że zatrudnieni chcą podgrzewać przyniesione z domu obiady.

Pracujesz na zewnątrz lub w nieogrzewanym pomieszczeniu? Jest kolejny wyjątek

Osobne wymagania dotyczą prac wykonywanych na otwartej przestrzeni lub w nieogrzewanych pomieszczeniach.

Pracodawca powinien wtedy zapewnić w pobliżu miejsca pracy pomieszczenie, w którym pracownicy mogą schronić się przed opadami, ogrzać się i zmienić odzież.

Takie pomieszczenie również powinno być wyposażone w urządzenia do podgrzewania posiłków. Państwowa Inspekcja Pracy przypomina o tym m.in. w zaleceniach dotyczących pracy podczas niskich temperatur.

Znów jednak przepisy nie mówią, że musi to być konkretnie kuchenka mikrofalowa.

A co z budową?

Przy pracy na budowie obowiązują dodatkowe wymagania dotyczące zaplecza socjalnego. Materiały Państwowej Inspekcji Pracy wskazują, że pracującym należy zapewnić m.in. odpowiednie miejsce do spożywania posiłków.

Przy budowach liniowych mogą być stosowane przewoźne schroniska, które powinny być wyposażone m.in. w urządzenia umożliwiające podgrzewanie posiłków. Także tutaj mikrofalówka jest tylko jednym z możliwych urządzeń spełniających ten warunek.

Czy pracodawca musi zapewnić lodówkę i czajnik?

To osobny problem i nie warto automatycznie przenosić zasad dotyczących podgrzewania posiłków na całe wyposażenie firmowej kuchni.

Przepisy szczegółowo wskazują, jakie wyposażenie powinna mieć wymagana jadalnia. Wymieniają m.in. umywalki, zlewozmywaki i urządzenia do podgrzewania własnych posiłków. Nie oznacza to jednak, że każdy zakład pracy musi posiadać kompletnie wyposażoną kuchnię z każdym urządzeniem używanym w domu.

Dlatego pytania o obowiązek zapewnienia lodówki, czajnika czy ekspresu do kawy trzeba rozpatrywać osobno.

Czy pracownik może przynieść własną mikrofalówkę?

Nie oznacza to automatycznie, że pracownik może po prostu przynieść prywatną mikrofalówkę do pracy i podłączyć ją do gniazdka.

Pracodawca odpowiada za bezpieczeństwo i higienę pracy oraz za stan urządzeń używanych w zakładzie. Używanie prywatnego sprzętu elektrycznego może być uregulowane wewnętrznymi zasadami firmy.

Dlatego przed przyniesieniem własnej mikrofalówki, czajnika czy innego urządzenia elektrycznego najlepiej uzyskać zgodę pracodawcy.

Czy można zgłosić brak możliwości podgrzania posiłku?

Jeśli w Twoim zakładzie pracy jadalnia jest wymagana przepisami, a mimo to nie ma w niej żadnego urządzenia umożliwiającego podgrzanie własnego posiłku, warto najpierw zgłosić problem pracodawcy albo osobie odpowiedzialnej za BHP.

Państwowa Inspekcja Pracy jednoznacznie wskazuje, że wymagania dotyczące poszczególnych rodzajów jadalni wynikają z załącznika nr 3 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP.

W razie naruszania przepisów dotyczących warunków pracy pracownik może również zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy.

Najważniejsze jest więc rozróżnienie dwóch rzeczy. Pracodawca nie ma ogólnego obowiązku zapewnienia każdemu pracownikowi mikrofalówki. Jeżeli jednak przepisy wymagają w danym zakładzie jadalni, musi znaleźć się w niej urządzenie umożliwiające pracownikowi podgrzanie własnego posiłku. Mikrofalówka może nim być, ale prawo nie wskazuje jej jako jedynego rozwiązania.

Źródła:

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, załącznik nr 3, § 29–36 – oficjalny tekst dostępny w Elektronicznym Dzienniku Ustaw.
• Państwowa Inspekcja Pracy, „Pomieszczenia higieniczno-sanitarne” – wymagania dotyczące jadalni oraz pomieszczeń do ogrzewania się pracowników.
• Państwowa Inspekcja Pracy, „Kiedy pracodawca musi zapewnić pomieszczenie na jadalnię?” – omówienie § 29 załącznika nr 3 do rozporządzenia.
• Państwowa Inspekcja Pracy, „Obowiązki pracodawców w mroźne dni” – wymagania dotyczące urządzeń do podgrzewania posiłków przy pracy na otwartej przestrzeni i w nieogrzewanych pomieszczeniach.