Własna firma, niepewne pieniądze. 41 proc. przedsiębiorców wskazuje ten problem

Własny biznes daje niezależność, ale często odbiera finansową przewidywalność. Aż 41 proc. właścicieli mikrofirm nie wie, ile zarobi w kolejnym miesiącu, co trzeci wskazuje na stres i brak poczucia bezpieczeństwa, a co piąty pracuje siedem dni w tygodniu. Nowe badanie KRD pokazuje cenę, jaką przedsiębiorcy płacą za pracę „na swoim”.

41 proc. przedsiębiorców nie wie, ile zarobi za miesiąc

Największą wadą prowadzenia mikrofirmy okazała się nieprzewidywalność dochodów. W badaniu Krajowego Rejestru Długów wskazało ją 41 proc. przedsiębiorców. Wyprzedziła stres, długi czas pracy czy obawy przed porażką.

Problem jest szczególnie widoczny w firmach sprzedających produkty lub usługi klientom indywidualnym. Ponad połowa przedsiębiorców działających w modelu B2C wskazuje niepewność miesięcznych zarobków. Wśród firm obsługujących inne przedsiębiorstwa, czyli B2B, jest to 28 proc.

W B2B problem przesuwa się w inne miejsce. 28 proc. przedsiębiorców wskazuje oczekiwanie na zapłatę od kontrahenta jako wadę działalności, a taki sam odsetek mówi o opóźnionych lub brakujących płatnościach. Wśród firm B2C te wyniki wynoszą odpowiednio 11 i 13 proc.

Dla mikrofirmy różnica między wystawieniem faktury a faktycznym otrzymaniem pieniędzy ma szczególne znaczenie. Firma może mieć zamówienia i wykazywać przychody, ale jeśli pieniądze wpływają z opóźnieniem, nadal musi opłacić podatki, składki, dostawców czy wynagrodzenia. Przy niewielkiej rezerwie finansowej jedna większa zaległość może szybko odbić się na płynności.

Bez szefa, ale często także bez wolnego

Przedsiębiorcy nie żałują samej niezależności. Ponad połowa badanych ceni możliwość organizowania pracy według własnego planu, 48 proc. brak szefa, a 47 proc. samodzielne podejmowanie decyzji. Wyższe zarobki niż na etacie znalazły się dopiero dalej – wskazało je 29 proc. respondentów.

Elastyczny grafik nie oznacza jednak krótkiego tygodnia pracy. Co piąty mikroprzedsiębiorca pracuje siedem dni w tygodniu, często również późnym wieczorem. Co trzeci mówi o stresie i braku poczucia bezpieczeństwa, a 30 proc. wskazuje konieczność pełnienia wielu ról jednocześnie.

Właściciel niewielkiego biznesu bywa jednocześnie sprzedawcą, osobą od marketingu, administracji, klientów i rozliczeń. W większej firmie obowiązki te można podzielić pomiędzy kilka działów. W jednoosobowej działalności często kończą się na jednej osobie i jej kalendarzu.

Do tego dochodzi choroba. 29 proc. przedsiębiorców wskazuje nieopłacalność korzystania ze zwolnienia chorobowego jako wadę prowadzenia biznesu. Wśród samozatrudnionych problem ten wskazuje 33 proc., wobec 20 proc. właścicieli mikrofirm zatrudniających pracowników.

W praktyce dla osoby pracującej samodzielnie kilka dni bez pracy może oznaczać nie tylko przerwę w wykonywaniu zleceń, ale również późniejsze przychody. To jedna z największych różnic między etatem a działalnością, której trudno nadać prostą wartość w złotówkach.

Podatki i składki na pierwszym miejscu

Jeszcze wyraźniejsze odpowiedzi pojawiają się, gdy przedsiębiorcy mówią o barierach dla biznesu. 69 proc. wskazuje wysokie podatki i składki, a 63 proc. wysokie koszty prowadzenia działalności. Niejasne i często zmieniające się przepisy są problemem dla 42 proc. respondentów.

Dopiero dalej znalazły się czynniki stricte rynkowe. Dużą konkurencję wskazuje około co trzeci przedsiębiorca, a 31 proc. niepewność gospodarczą związaną ze zmianami politycznymi.

Obawy dotyczące prawa mają dodatkowe uzasadnienie w danych Grant Thornton. Według „Barometru prawa 2026” w 2025 r. uchwalono 12,4 tys. stron nowego prawa. W życie weszło 405 nowych przepisów dotyczących firm, a 772 zmieniły swoje brzmienie.

Dla dużej firmy oznacza to pracę dla działu prawnego, podatkowego lub księgowego. Dla najmniejszej firmy kolejna zmiana przepisów może oznaczać, że sam właściciel musi ustalić, co się zmieniło, od kiedy obowiązuje i jakie działania trzeba podjąć.

Kobiety częściej wskazują stres, samozatrudnieni niepewne dochody

Badanie pokazuje również wyraźne różnice między grupami przedsiębiorców. 61 proc. kobiet ceni elastyczność godzin pracy, wobec 48 proc. mężczyzn. Jednocześnie kobiety częściej wskazują stres i brak poczucia bezpieczeństwa – 37 proc. wobec 29 proc. – oraz konieczność pełnienia wielu ról, na którą zwraca uwagę 35 proc. kobiet i 27 proc. mężczyzn.

Mężczyźni częściej wskazują wyższe zarobki jako zaletę własnej firmy: 35 proc. wobec 22 proc. kobiet. Częściej zwracają też uwagę na trudne i zmienne przepisy – 49 proc. wobec 36 proc.

Różnica jest widoczna także pomiędzy osobami pracującymi samodzielnie a przedsiębiorcami zatrudniającymi ludzi. Niepewność miesięcznych zarobków wskazuje 45 proc. samozatrudnionych i 32 proc. pracodawców. Ci pierwsi zdecydowanie częściej doceniają za to możliwość pracy według własnego planu – 60 proc. wobec 44 proc.

Mimo tych obciążeń własna działalność wciąż przyciąga Polaków. KRD podaje, że w pierwszym półroczu 2026 r. zarejestrowano 182,3 tys. nowych podmiotów gospodarczych, a w całym 2025 r. ponad 366 tys.

Badanie nie pokazuje więc, że przedsiębiorcy chcą masowo wracać na etat. Pokazuje coś innego: niezależność ma swoją cenę. Można samodzielnie ustalać godziny pracy i nie mieć przełożonego, ale nadal pozostaje się zależnym od klientów, kosztów, terminów płatności i zmian prawa.

W mikrofirmie ta zależność jest szczególnie widoczna. Stałe koszty przychodzą co miesiąc. Przychody nie zawsze. I właśnie ta różnica najlepiej tłumaczy, dlaczego dla 41 proc. badanych nieprzewidywalność dochodów stała się największą wadą prowadzenia własnego biznesu.

Ogólnopolskie badanie „Na własny rachunek. Motywacje, korzyści i koszty prowadzenia mikrofirmy” zostało zrealizowane przez IMAS International na zlecenie Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej w lipcu 2026 r. metodą CAWI. Wzięło w nim udział 507 osób aktywnie prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Do badania kwalifikowano osoby pracujące samodzielnie lub zatrudniające nie więcej niż dziewięciu pracowników.

Źródła: Krajowy Rejestr Długów, badanie „Na własny rachunek. Motywacje, korzyści i koszty prowadzenia mikrofirmy”, 17 sierpnia 2026 r.; Grant Thornton, „Barometr prawa 2026”.